Türkiye'de kentlerdeki hava kirliliği


PM10 yıllık ortalama ug/m3
Veri Yılı
PM2,5 yıllık ortalama ug/m3

Igdir
135
2010
90
Batman
115
2011
77
Afyon
112
2011
75
Osmaniye
109
2011
73
Siirt
101
2011
68
Gaziantep
101
2011
68
Isparta
100
2011
67
Aydin
95
2011
64
Duzce
93
2011
62
Mardin
89
2010
60
Zonguldak
87
2011
59
Denizli
87
2011
58
Burdur
86
2011
58
Adiyaman
83
2011
56
Kutahya
80
2011
53
Balikesir
79
2011
53
Edirne
79
2011
53
Manisa
78
2010
52
Diyarbakir
77
2011
52
Nigde
76
2011
51
Corum
75
2011
50
Van
74
2011
50
Mugla
74
2011
50
Malatya
72
2011
49
Usak
72
2011
48
Bartin
71
2011
48
Kahramanmaras
71
2010
48
Kilis
71
2011
47
Hakkari
71
2010
47
Aksaray
70
2011
47
Kirsehir
69
2010
47
Trabzon
64
2011
43
Antalya
63
2011
42
Konya
63
2011
42
Ordu
61
2011
41
Kirikkale
60
2011
41
Erzurum
59
2011
40
Gumshane
59
2011
40
Bolu
59
2011
39
Ankara
58
2011
39
Bilecik
58
2011
39
Yozgat
58
2011
39
Kirklareli
58
2011
39
Nevsehir
55
2011
37
Izmir
54
2011
36
Kars
54
2011
36
Kayseri
53
2011
35
Karabuk
52
2011
35
Adana
51
2011
34
Agri
51
2011
34
Istanbul
48
2011
32
Sivas
48
2011
32
Bayburt
48
2011
32
Sirnak
46
2011
31
Cankiri
46
2011
31
Elazig
46
2011
31
Amasya
43
2011
29
Yalova
41
2011
28
Tunceli
41
2011
27
Erzincan
40
2011
27
Samsun
39
2011
26
Sinop
38
2010
25
Kastamonu
34
2011
23
Artvin
34
2011
23
Mus
33
2011
22
Tokat
31
2011
21
Eskisehir
31
2011
21
Bingol
30
2011
20
Rize
29
2011
19
Canakkale
22
2011
15
Giresun
21
2011
14
Kaynak: DSÖ
 
Yukarıdaki veriler Dünya Sağlık Örgütü'nün 2014 Mayıs'ın da açıkladığı raporundan alındı. 11 Mayıs'ta BirGün'de bu raporun sonuçlarını detaylı bir şekilde yazmıştım. Gelen sorular üzerine raporda yer alan 71 ilin verilerini burada yayımlıyorum. İlginiz için teşekkür ederim. Söz konusu yazı için lütfen buraya tıklayınız.

Havası en kirli 50 kentin 7’si Türkiye’de.

Özgür Gürbüz-BirGün/11 Mayıs 2014

Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ) göre 2012 yılında dünyada 7 milyon insan hava kirliliği nedeniyle hayatını kaybetti. DSÖ’nün Mart ayında yaptığı açıklamada, dünyadaki her sekiz ölümden birinin hava kirliliğiyle bağlantılı olduğu, 7 milyon ölümden 6 milyonunun Güney Doğu Asya ve Batı Pasifik bölgesinde görüldüğü belirtilmişti. İşin kötüsü, sorun çözülmüyor daha da kötüye gidiyor. 2011’de yapılan araştırmanın sonuçları daha iyiydi.

Dünya Sağlık Örgütü bin 600 kenti mercek altına almış. Bunların sadece yüzde 12’sinde hava kalitesi DSÖ’nün kıstaslarını karşılıyor. Yeni Delhi havası en kirli kent. Onu yine Hindistan’dan Patna ve Gwalior kentleri izliyor. Türkiye de oldukça başarılı(!) bir performans sergilemiş. Iğdır dünyanın havası en kirli 16. kenti. Iğdır’ı sırasıyla Batman(26), Afyon(32), Osmaniye(35), Siirt(41), Gaziantep(46) ve Isparta(48) izliyor. İlk 50 kent arasında Türkiye’den yedi kent yer alıyor. Türkiye ile ilgili verilerin 2011’e ait olduğunu da ekleyelim. (Tam liste için lütfen tıklayınız)  

Hava kirliliği kalp krizi, kanser ve solunum yolu hastalıkları riskini arttırıyor. Hava kirliliği ölçümlerinde bir metreküp havadaki parçacık madde miktarına bakılıyor. Sıralama yapılırken PM2,5 verileri dikkate alınmış, havadaki çapı 2,5 mikrometreden küçük parçacıkların miktarına bakılmış. PM parçacıkları arasında karbon, sülfat, metalik buhar, endüstriyel ve taşıtlardan kaynaklanan tozlar var. Delhi’de yıllık ortalama PM2,5 değeri metreküpte 153 mikrogram. Iğdır’da 90.

DSÖ özellikle yoksul kentlerdeki hava kirliliğine dikkat çekiyor. Isınma amaçlı kullanılan yakıtlar, trafik sıkışıklığı, kömür kullanımı hava kirliliğinin nedenleri arasında. Dünyanın havası en kirli 20 kentinden 13’ü Hindistan’da. İlk 20’de Bangladeş, Pakistan ve İran’dan kentler var. Iğdır ile birlikte Katar’ın başkenti Doha da bu grupta, 12. sırada. Kişi başına düşen 74 bin dolarlık milli geliriyle adeta her şeyin para olmadığını göstermeye çalışıyor. Türkiye’nin havası en temiz kenti Giresun, onu Çanakkale ve Rize izliyor. Başta Çanakkale olmak üzere, bu illerdeki orman varlıklarına yapılan saldırıları hatırlayınca kızıyorsunuz. Kaz Dağları gibi çok önemli bir temiz hava deposuna sahip Çanakkale, madencilik ve termik santral gibi tehlikelerle karşı karşıya. Buradan kazanacağınız paranın kirlettiğiniz havayı temizlemeye yetmeyeceğini Doha’ya bakarak görebilirsiniz.

Ülke ortalamalarına baktığımızda Türkiye kentlerde havası en kirli 17. ülke. En temiz hava İzlanda’nın kentlerinde. Onu Brunei Sultanlığı ve Avustralya izliyor. Gönül rahatlığıyla soluyacağınız havayı Avrupa ve Kuzey Amerika ülkelerinde de bulabilirsiniz.

METRODA HAVA NASIL
Sizi 2008 yılında, Burcu Onat, Ülkü Şahin, Baktıgül Stakeeva, Pınar Karim ve Tuba Ceran tarafından yapılan bir araştırmayla baş başa bırakayım. Taksim-4.Levent ile Aksaray-Havalimanı metrosunda istasyonlardaki hava kalitesini araştıran çalışmanın sonuçları şöyleydi. Taksim istasyonunda 7 günlük ortalama PM2,5 değeri 199 mikrogram çıktı. Şişli’de 104, Otogar’da 90. Anlayacağınız, Taksim metro istasyonundaki hava kalitesi Yeni Delhi’den daha kötü. Dış ortam için belirlenen sınır değerin (40) beş katı. Taksim-4.Levent hattında tren içindeki veriler de akşam saatlerinde 115’i buluyordu. Sefer sayılarının 2008’e göre daha fazla olduğunu düşünürseniz bu oranlar kim bilir şimdi ne durumda? Bütün günü metroda geçirmiyoruz ama rakamları görüp endişelenmemek elde değil.

Metrodaki hava kirliliği istasyon derinliği arttıkça artıyor. Uygun fren sistemi, lastik tekerler, filtreli havalandırma sistemleri havayı daha temiz tutuyor. Taksim – 4. Levent metrosunda metreküpte 200’ü bulan parçacık madde oranı bu önlemler sonucu Hong Kong’da 33, Meksika’da 61’lere kadar gerilemiş. Hadi, hepimize iyi yolculuklar.